محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود

519

تحفه خانى ( فارسى )

زيره دو مثقال و نيم مجموع ادويه كوفته و پيخته هر صباح بر نهار دو مثقال به آب باديان اختيار بايد كرد و يا با جلاب از قند و گاه سبب حدوث اين علت اجتماع رطوبات در كيس مىباشد و اين قسم اكثر عارض طفلان مىشود و بواسطه بسيارى رطوبات ايشان و علامت او آنست كه به بالا وقت نهادن دست مراجعت نمىكند و بسيار كلان مىشود و علاج او خوردن جلابست هر صباح از بيخ سوسن تراشيده نيم‌كوفته دو مثقال و باديان نيم‌كوفته و باديان رومى نيم‌كوفته از هريك دو مثقال و گلقند عسلى هفت مثقال مجموع ادويه اول بر وجوه مذكوره طبخ كرده صافى ساخته گلقند آميخته نيم‌گرم بر نهار بايد داد و غذا مطبخهاى مذكوره و قليها كه در ايشان از ادويه مجففه رطوبات باشد نافع است و اما تدبير بذل كه او مشترك است ميان استسقاى زقى و اين قسم از فتق در كردن خطر است و اگر مقتضى و منجر بهلاك مىشود و ضماد بر موضع فتق از سرگين و آرد جو و يا از خاكستر چوب شاخهاى تاك كه در آن قبض بيشتر است و بلوط اجزا برابر كوفته و پيخته و به آب خمير كرده بر محل علت بايد نهاد و يا روغن زيت و روغن زيبق قدرى و در جندبيدستر كه به زبان تركى او را قند زقبرى گويند و مرمكّى و بوره درو حل كرده بر فتق بايد ماليد . [ 187 ] مقاله در بيان كثرت طمث كه از علل مختصه به زبان است و مراد به طمث خون حيض است از جمله سيلان و بسيار رفتن اوست و اگر حدوث او از سبب بسيارى خون در بدن باشد و امتلاى و برين خون در عروق علامت او فربهى بدن عليله است و ظهور . . . خون در رو و بشره مثل سرخى و برخواستن رگى بسبب خون و عدم ضعف